w sprawie dopuszczalności sprawowania funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej przez obywatela będącego jednocześnie głową państwa obcego oraz wpływu ustanowienia regencji na stan niepołączalności stanowisk

po rozpoznaniu wniosku obywatela Petera Grünera z dnia 2 września 2026 roku w przedmiocie ustalenia, czy obywatel Republiki Bialeńskiej będący monarchą dziedzicznym w państwie spoza Wspólnoty Narodów może sprawować funkcję Prezydenta Republiki Bialeńskiej, jeżeli w państwie, którego jest monarchą, ustanowi regencję na czas pełnienia urzędu głowy państwa w Bialenii,

orzekam, co następuje:

 

Wnioskodawca zwrócił się o dokonanie wykładni art. 2 lit. c ustawy ustrojowej z dnia 26 czerwca 2026 r. o niepołączalności stanowisk (Incompatibilitas). Przepis ten stanowi: „Funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej nie można łączyć z (…) pełnieniem funkcji głowy państwa w państwie obcym niewchodzącym w skład Wspólnoty Narodów.”
 
Ustawa ustrojowa nie przewiduje wyjątków, zawieszeń ani konstrukcji pozwalających na czasowe uchylenie zakazu. Zakaz ma charakter bezwzględny i dotyczy statusu organu, a nie faktycznego wykonywania obowiązków.
 
Wątpliwość wnioskodawcy dotyczy tego, czy ustanowienie regencji w państwie obcym może zostać uznane za przerwanie lub zawieszenie pełnienia funkcji głowy państwa, a tym samym za uchylenie incompatibilitas.

Zasada niepołączalności stanowisk, określona w art. 2 lit. c ustawy ustrojowej, ma charakter bezwzględny i obejmuje sam status organu państwowego, niezależnie od faktycznego wykonywania obowiązków. Monarcha dziedziczny pozostaje głową państwa z mocy prawa, a ustanowienie regencji nie powoduje utraty ani zawieszenia tego statusu. Regencja jest instytucją prawa obcego, całkowicie zależną od woli monarchy, odwoływalną w każdym czasie i niepodlegającą kontroli Republiki Bialeńskiej. Nie może zatem stanowić podstawy do uchylenia zakazu wynikającego z incompatibilitas.
 
Regencja nie eliminuje konfliktu interesów, ponieważ nie usuwa lojalności ustrojowej monarchy wobec państwa obcego, nie ogranicza jego możliwości wpływania na politykę tego państwa, a jej ustanowienie może mieć charakter wyłącznie instrumentalny, służący obejściu zakazu ustawowego. Interpretacja dopuszczająca możliwość sprawowania funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej przez monarchę państwa obcego byłaby sprzeczna z celem ustawy ustrojowej, naruszałaby zasadę suwerenności państwa oraz osłabiała gwarancje niezależności władzy wykonawczej.
 
Z tych względów należy stwierdzić, że obywatel Republiki Bialeńskiej będący głową państwa obcego niewchodzącego w skład Wspólnoty Narodów pozostaje w stanie incompatibilitas niezależnie od ustanowienia regencji, a tym samym nie może sprawować funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej. Orzeczono jak w sentencji.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.