Wniosek o wykładnię

[Peter Grüner]

WNIOSEK O WYKŁADNIĘ PRAWA

 

Wolnograd, 2.09.2026

Dane wnioskodawcy: Peter Grüner

Przedmiot wniosku: Ustawa ustrojowa o niepołączalności stanowisk

Treść wniosku: Czy obywatel Republiki Bialeńskiej, będący głową państwa poza Wspólnotą Narodów (monarcha, dziedziczna monarchia) może sprawować funkcję prezydenta Republiki Bialeńskiej, gdyby w kraju, w którym piastuje godność monarchy ustanowił regencję na czas pełnienia urzędu głowy państwa w Bialenii?

[Andrzej Ordyński]

LUDOWY KOMITET SPRAWIEDLIWOŚCI 

 

WYKŁADNIA PRAWA

 

w sprawie dopuszczalności sprawowania funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej przez obywatela będącego jednocześnie głową państwa obcego oraz wpływu ustanowienia regencji na stan niepołączalności stanowisk

 

po rozpoznaniu wniosku obywatela Petera Grünera z dnia 2 września 2026 roku w przedmiocie ustalenia, czy obywatel Republiki Bialeńskiej będący monarchą dziedzicznym w państwie spoza Wspólnoty Narodów może sprawować funkcję Prezydenta Republiki Bialeńskiej, jeżeli w państwie, którego jest monarchą, ustanowi regencję na czas pełnienia urzędu głowy państwa w Bialenii,

 

orzekam, co następuje:

 

Ustanowienie regencji w państwie obcym nie uchyla zakazu wynikającego z art. 2 lit. c ustawy ustrojowej o niepołączalności stanowisk. Obywatel Republiki Bialeńskiej będący głową państwa poza Wspólnotą Narodów nie może sprawować funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej, niezależnie od ustanowienia regencji, jej zakresu, czasu trwania lub sposobu wykonywania. Regencja nie eliminuje konfliktu interesów, nie usuwa lojalności monarchy wobec państwa obcego, nie zmienia jego statusu jako organu państwowego oraz może być w każdej chwili odwołana lub zmodyfikowana wedle jego woli.

 

I. Stan faktyczny i prawny
 

Wnioskodawca zwrócił się o dokonanie wykładni art. 2 lit. c ustawy ustrojowej z dnia 26 czerwca 2026 r. o niepołączalności stanowisk (Incompatibilitas). Przepis ten stanowi: „Funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej nie można łączyć z (…) pełnieniem funkcji głowy państwa w państwie obcym niewchodzącym w skład Wspólnoty Narodów.”
 
Ustawa ustrojowa nie przewiduje wyjątków, zawieszeń ani konstrukcji pozwalających na czasowe uchylenie zakazu. Zakaz ma charakter bezwzględny i dotyczy statusu organu, a nie faktycznego wykonywania obowiązków.
 
Wątpliwość wnioskodawcy dotyczy tego, czy ustanowienie regencji w państwie obcym może zostać uznane za przerwanie lub zawieszenie pełnienia funkcji głowy państwa, a tym samym za uchylenie incompatibilitas.

II. Rozważania

1. Status monarchy jako organu państwowego

Monarcha dziedziczny jest głową państwa z mocy prawa. Regencja nie powoduje utraty tytułu ani pozycji ustrojowej - jedynie przekazuje wykonywanie kompetencji. Monarcha pozostaje organem państwa obcego niezależnie od tego, czy wykonuje obowiązki osobiście.
Zakaz z art. 2 lit. c odnosi się do pełnienia funkcji w sensie ustrojowym, a nie do faktycznej aktywności.

2. Regencja jako instytucja prawa obcego

Regencja:
– jest ustanawiana jednostronnie przez monarchę,
– może być w każdej chwili odwołana lub zmieniona,
– nie podlega żadnej kontroli ze strony Republiki Bialeńskiej,
– nie ogranicza monarchy, lecz pozostaje narzędziem w jego dyspozycji.
Regencja nie jest trwałym mechanizmem neutralizującym konflikt interesów. Może być ustanowiona wyłącznie na czas kadencji, a następnie odwołana. Może być również użyta instrumentalnie w celu obejścia zakazu ustawowego.
Państwo bialeńskie nie może opierać swojej suwerenności na instytucji, której nie definiuje i nad którą nie sprawuje żadnej kontroli.

3. Konflikt interesów i lojalność ustrojowa

Ustawa ustrojowa ma charakter gwarancyjny i prewencyjny. Jej celem jest eliminacja konfliktu interesów oraz zapewnienie pełnej niezależności Prezydenta Republiki Bialeńskiej.
Monarcha - nawet nieaktywny - pozostaje:
- podmiotem lojalności ustrojowej wobec państwa obcego,
– organem konstytucyjnym tego państwa,
– osobą mogącą w każdej chwili odzyskać pełnię władzy.
Regencja nie usuwa tej lojalności, a jedynie maskuje jej praktyczne przejawy.

4. Wykładnia systemowa i celowościowa

Interpretacja dopuszczająca regencję jako wyjątek:
– byłaby sprzeczna z celem ustawy,
– prowadziłaby do osłabienia suwerenności państwa,
– otwierałaby drogę do obejścia zakazu poprzez konstrukcje prawa obcego,
– naruszałaby zasadę stabilności urzędu Prezydenta.
Konstytucja Republiki Bialeńskiej nakazuje, aby incompatibilitas ustalać z uwzględnieniem dobra państwa i obywateli. Dobro państwa wymaga interpretacji szerokiej, a nie zawężającej.

III. Konkluzja
 

Zasada niepołączalności stanowisk, określona w art. 2 lit. c ustawy ustrojowej, ma charakter bezwzględny i obejmuje sam status organu państwowego, niezależnie od faktycznego wykonywania obowiązków. Monarcha dziedziczny pozostaje głową państwa z mocy prawa, a ustanowienie regencji nie powoduje utraty ani zawieszenia tego statusu. Regencja jest instytucją prawa obcego, całkowicie zależną od woli monarchy, odwoływalną w każdym czasie i niepodlegającą kontroli Republiki Bialeńskiej. Nie może zatem stanowić podstawy do uchylenia zakazu wynikającego z incompatibilitas.
 
Regencja nie eliminuje konfliktu interesów, ponieważ nie usuwa lojalności ustrojowej monarchy wobec państwa obcego, nie ogranicza jego możliwości wpływania na politykę tego państwa, a jej ustanowienie może mieć charakter wyłącznie instrumentalny, służący obejściu zakazu ustawowego. Interpretacja dopuszczająca możliwość sprawowania funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej przez monarchę państwa obcego byłaby sprzeczna z celem ustawy ustrojowej, naruszałaby zasadę suwerenności państwa oraz osłabiała gwarancje niezależności władzy wykonawczej.
 
Z tych względów należy stwierdzić, że obywatel Republiki Bialeńskiej będący głową państwa obcego niewchodzącego w skład Wspólnoty Narodów pozostaje w stanie incompatibilitas niezależnie od ustanowienia regencji, a tym samym nie może sprawować funkcji Prezydenta Republiki Bialeńskiej. Orzeczono jak w sentencji.

 

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.

 

[Thomas von Lisendorff]

No o się wyjaśniło. W sumie może i lepiej.